Sau khi xem các video demo của Tesla Optimus hay Figure 01, chúng ta dễ rơi vào trạng thái "ảo tưởng" rằng ngày mai có thể sa thải người giúp việc. Nhưng thực tế phũ phàng hơn (và cũng thú vị hơn) nhiều.

Công nghệ Physical AI đang phát triển thần tốc, nhưng nó vẫn bị trói buộc bởi Nghịch lý Moravec: Những việc cần tư duy logic cao (như chơi cờ) thì máy làm dễ, nhưng những việc cần kỹ năng vận động bản năng (như gấp cái áo) thì máy làm cực khó.

Dưới đây là bảng tổng sắp năng lực của các dòng robot hiện nay (từ robot chuyên dụng đến hình người).

✅ Top 5 việc Robot ĐÃ làm tốt (Thậm chí tốt hơn người)

1. Hút bụi và Lau nhà (Đã tốt nghiệp xuất sắc)

Đây là lãnh địa mà robot đã chiến thắng tuyệt đối. Từ các robot hút bụi tròn (như Roborock, Ecovacs) đến các robot hình người, việc di chuyển trên mặt phẳng 2D và làm sạch bụi bẩn là bài tập nhập môn dễ nhất. Chúng không biết mệt và không bỏ sót góc nào.

2. An ninh và Tuần tra

Với hệ thống camera và cảm biến 360 độ, robot là người bảo vệ hoàn hảo. Amazon Astro hay các robot hình người có thể đi tuần quanh nhà khi bạn đi vắng, nhận diện khuôn mặt lạ và gửi cảnh báo ngay lập tức.

3. Vận chuyển đồ đạc (Bưng bê)

"Lấy giúp tôi chai nước". Đây là mệnh lệnh mà robot thực hiện rất tốt. Khả năng định vị (Navigation) và cầm nắm vật cứng (Rigid objects) đã đạt độ chính xác cao. Nếu bạn cần một người bưng bê khay nước tại tiệc nướng BBQ, robot là lựa chọn tuyệt vời.

4. Cắt cỏ sân vườn

Tương tự như hút bụi, robot cắt cỏ ngoài trời hoạt động dựa trên GPS và ranh giới ảo. Chúng làm việc âm thầm, đều đặn và giữ cho bãi cỏ của bạn phẳng lì như sân golf.

5. Pha chế theo công thức (Bartending/Barista)

Nếu mọi thứ được đặt đúng vị trí cố định, robot có thể pha một ly cà phê hoặc cocktail với tỷ lệ chính xác đến từng miligram. Cánh tay robot công nghiệp đã làm việc này nhiều năm, và giờ robot hình người đang học lại kỹ năng đó.

❌ Top 5 việc Robot vẫn đang "Chịu Thua" (Hoặc làm rất tệ)

1. Gấp quần áo (Cơn ác mộng lớn nhất)

Vải vóc là vật thể "biến dạng" (deformable objects). Một chiếc áo khi vo tròn có hình dạng khác hẳn khi trải phẳng. Robot cực kỳ khó khăn để nhận biết đâu là cổ áo, đâu là tay áo để gấp cho đúng.

  • Thực tế: Video Tesla Optimus gấp áo là video Teleoperated (có người điều khiển từ xa), chưa hoàn toàn tự động.

2. Dọn dẹp "bãi chiến trường" lộn xộn

Nếu bạn bảo robot "Dọn phòng đi", nó sẽ bị treo máy. Nó không phân biệt được đâu là rác cần vứt, đâu là món đồ chơi lego của con bạn, và đâu là hóa đơn quan trọng bạn để quên trên bàn. Khả năng hiểu ngữ nghĩa (Semantic understanding) của sự bừa bộn vẫn còn hạn chế.

3. Nấu một bữa ăn hoàn chỉnh

Cắt thái rau củ thì được, nhưng "nêm nếm cho vừa miệng" hay xử lý tình huống như trứng bị cháy, nước sôi trào ra ngoài là điều robot chưa thể xử lý linh hoạt. Nấu ăn là nghệ thuật của sự ngẫu hứng và cảm giác – thứ mà AI còn thiếu.

4. Leo cầu thang phức tạp (khi bê đồ nặng)

Boston Dynamics làm robot nhảy parkour rất giỏi, nhưng đó là trong phòng lab. Trong ngôi nhà thực tế với cầu thang hẹp, trải thảm trơn trượt, hoặc có đồ đạc vứt lung tung, việc robot hình người bê một giỏ đồ nặng leo lầu vẫn tiềm ẩn rủi ro ngã rất cao.

5. Chăm sóc vệ sinh cá nhân (Tắm rửa, thay đồ cho người)

Đây là "Vùng cấm" hiện tại. Dù mục tiêu là chăm sóc người già, nhưng sự tin tưởng để giao cơ thể con người yếu ớt cho một cỗ máy kim loại hàng chục ký lô vẫn chưa đủ. Chỉ một lỗi cảm biến lực nhỏ cũng có thể gây chấn thương.

Lời kết: Hãy kiên nhẫn với những "đứa trẻ" kim loại

Robot ngày nay giống như một đứa trẻ 5 tuổi thông minh: Biết nghe lời, biết làm những việc đơn giản, nhưng vẫn cần người lớn giám sát khi làm việc khó.

Tuy nhiên, "đứa trẻ" này học nhanh gấp hàng triệu lần con người. Danh sách "Chịu thua" phía trên có thể sẽ bị xóa sổ chỉ sau 2-3 năm nữa với sự bùng nổ của AI Learning.

Câu hỏi cho bạn: Việc nhà nào bạn ghét nhất và sẵn sàng trả tiền để robot làm thay ngay hôm nay?