Sau một tuần trải nghiệm việc tự tạo ứng dụng bằng công cụ Essential Apps Builder của Nothing, mình thực sự đang có những cảm xúc khá lẫn lộn. Mình rất ủng hộ tầm nhìn của hãng về một loại phần mềm có thể tự thích ứng với người dùng, thay vì bắt chúng ta phải làm quen với nó. Thế nhưng, ở thời điểm hiện tại, những gì nó mang lại vẫn chưa thực sự thuyết phục. Thật khó để thấy được làm thế nào ý tưởng này có thể thoát mác "món đồ chơi công nghệ" để trở thành một công cụ đáng tin cậy nếu không có những cải tiến mang tính đột phá.

Năm ngoái, Nothing đã giới thiệu về một "hệ điều hành thuần AI" (AI-native operating system). Thực tế thì nó không hẳn là một hệ điều hành riêng biệt, mà giống như một lớp phủ AI đặt lên trên nền Android thì đúng hơn. Đây chính là nền tảng cho Essential – cái tên mà CEO Carl Pei chia sẻ với tờ The Verge là "tên gọi chung cho tất cả các sản phẩm liên quan đến AI của công ty". Và nằm trong hệ sinh thái đó là Essential Apps: những widget nhỏ do AI thiết kế, nằm ngay trên màn hình chính của bạn. Với giới hạn này, mình nghĩ gọi chúng là "Essential Widgets" có lẽ sẽ chính xác và thành thật hơn.

Khi việc tạo ứng dụng chỉ bằng vài dòng mô tả

Những ứng dụng này được xây dựng trong Apps Builder nằm bên trong Playground – một dạng cửa hàng ứng dụng riêng của Nothing. Cách thức hoạt động của nó đơn giản đến bất ngờ: bạn chỉ cần mô tả những gì mình muốn bằng ngôn ngữ tự nhiên, Builder sẽ tạo ra nó và bạn chỉ việc cài đặt lên điện thoại. Bạn không cần thiết lập phức tạp, cũng chẳng cần biết một dòng code nào. Đôi khi Builder sẽ hỏi thêm vài câu để làm rõ ý tưởng, và nếu kết quả đầu tiên không như ý (thường là vậy), bạn có thể yêu cầu nó chỉnh sửa thay vì phải bắt đầu lại từ đầu.

Tuy nhiên, việc tạo ra những widget mà bạn thực sự muốn giữ lại trên màn hình chính lại là một câu chuyện khác. Thú thật, mình vốn không phải là người hay dùng widget, nên mình khá khắt khe khi đánh giá. Ngay cả khi xét theo tiêu chuẩn thông thường, mình vẫn nhận thấy một khoảng cách rất lớn giữa việc "nó chạy được" và việc "mình sẽ dùng nó hàng ngày".

Những thành công bước đầu và những cú "vấp" khó đỡ

Bắt đầu với những thứ đơn giản, mình yêu cầu Builder làm một widget theo dõi lượng nước uống, tặng mình một biểu tượng mặt cười nếu mình uống đủ 8 ly nước mỗi ngày. Kết quả trông không được đẹp mắt cho lắm, nhưng ít nhất là nó hoạt động tốt. Một widget hiển thị các cuộc hẹn sắp tới trong ngày lấy dữ liệu từ Google Calendar cũng được tạo ra khá trơn tru và dùng được ngay từ lần đầu tiên. Mình thậm chí còn làm thêm một widget tâm trạng màu vàng nhỏ xíu, hiển thị một emoji mặt cười khác nhau mỗi khi mình mở khóa điện thoại. Việc cập nhật cũng rất dễ dàng: chỉ cần chỉnh sửa trong Builder và đẩy lên điện thoại là xong.

Nhưng không phải mọi thứ đều màu hồng. Khi mình thử làm những widget tham vọng hơn, mọi thứ bắt đầu trở nên lộn xộn. Một widget danh sách mua sắm đã phơi bày giới hạn của việc nhồi nhét tính năng ứng dụng vào một không gian widget nhỏ bé: nó chỉ hiển thị đúng một món đồ trong danh sách mình đã ghi. Nhiều widget khác thì bị cắt mất chữ ở một vài chỗ.

Vấn đề định vị cũng khá đau đầu. Một widget thời tiết lẽ ra phải lấy vị trí thực tế của mình thì lại hiển thị dự báo cho... 4 địa điểm ở London mà mình đã lỡ dùng làm ví dụ trước đó. Tệ hơn nữa là cái đồng hồ Pomodoro: nó ngừng đếm ngược ngay khi mình khóa màn hình điện thoại. Điều này hoàn toàn vô nghĩa đối với một ứng dụng cần chạy ngầm để nhắc nhở. Ngay cả một widget ảnh đơn giản để lấy hình từ thư viện cũng không hoạt động, và nút "Sửa bằng AI" của Builder cũng chẳng giúp ích được gì.

Rào cản từ công nghệ và từ chính... chúng ta

Nhìn nhận lại, mình thấy có hai vấn đề chính đang ngăn cản mình thực sự yêu thích tầm nhìn này của Nothing. Thứ nhất là những hạn chế tất yếu của một sản phẩm đang ở giai đoạn beta sớm. Hiện tại, Builder chỉ giới hạn trên Nothing Phone (3), chỉ hỗ trợ kích thước widget 2x2 và 4x2, và chỉ kết nối được với vị trí, danh bạ và lịch.

Nothing hứa hẹn trong tương lai, các ứng dụng này sẽ hỗ trợ nhiều tính năng hơn, bao gồm lấy dữ liệu từ internet, truy cập thư viện ảnh, camera và các thiết bị Bluetooth. Nhiều kích thước widget mới cũng đang được lên kế hoạch ra mắt vào cuối tháng 3. Công ty cũng hy vọng sẽ xây dựng một hệ sinh thái nơi người dùng có thể "remix" ứng dụng của nhau. Tuy nhiên, thời điểm ra mắt chính thức vẫn còn bỏ ngỏ cho đến khi hệ thống ổn định hơn.

Nhưng vấn đề thứ hai mới thực sự là rào cản lớn nhất: chính là người dùng. Sau nhiều năm theo dõi các công cụ AI, mình nhận ra một quy luật: dù hệ thống có mạnh đến đâu, phần khó nhất vẫn là biết cách khai thác tiềm năng của nó. Khi dùng Essential App Builder, mình thường xuyên rơi vào tình trạng không biết mình thực sự muốn gì, hoặc khi biết rồi thì lại không biết phải diễn đạt thế nào cho AI hiểu. Một hệ sinh thái xây dựng dựa trên "cảm hứng" (vibes) nghe thì rất hay, nhưng đôi khi cảm hứng thôi là chưa đủ để tạo ra một công cụ thực sự hữu dụng.

Nguồn: Vibe coding Nothing’s apps is fun, until you try to make them useful