Hãy tưởng tượng bạn thuê một trợ lý ảo tên là "Jarvis".

  • Nếu bạn chỉ bảo: "Jarvis, trả lời email khách hàng giúp tôi." -> Jarvis có thể sẽ trả lời một cách cộc lốc, hoặc quá sướt mướt, thậm chí hứa hẹn những điều bạn không làm được.
  • Nhưng nếu bạn bảo: "Jarvis, bạn là một Chăm sóc khách hàng cao cấp. Hãy trả lời email ngắn gọn, lịch sự, dùng kính ngữ, và tuyệt đối không hứa hẹn về thời gian giao hàng." -> Kết quả sẽ hoàn toàn khác.

Câu lệnh thứ hai chính là System Prompt. Nó là "DNA", là phần hồn của AI Agent mà người dùng cuối (end-user) thường không nhìn thấy, nhưng nó chi phối mọi hành động của Agent.

Dưới đây là 3 kỹ thuật cốt lõi tôi đúc kết được sau hàng nghìn giờ làm việc với GPT-5 và Claude để viết System Prompt "bất khả chiến bại".

1. Định danh & Cốt cách (Persona & Role Definition)

Đừng để AI là "AI". Hãy biến nó thành một nhân vật cụ thể.

Sai lầm phổ biến là viết System Prompt quá chung chung như: "Bạn là trợ lý hữu ích". Nó quá mơ hồ. Năm 2026, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cần ngữ cảnh sâu hơn để kích hoạt kho kiến thức chuyên môn.

Công thức: [Vai trò] + [Kinh nghiệm/Thẩm quyền] + [Mục tiêu]

Ví dụ Tệ: "Hãy viết bài blog về du lịch."

Ví dụ Tốt: "Bạn là một Travel Blogger chuyên nghiệp với 10 năm kinh nghiệm phượt xe máy tại Tây Bắc Việt Nam. Phong cách viết của bạn bụi bặm, chân thực, pha chút hài hước. Mục tiêu của bạn là truyền cảm hứng cho người trẻ đi du lịch trải nghiệm chứ không phải nghỉ dưỡng."

Khi bạn gán cho AI một "cốt cách", từ vựng và cấu trúc câu của nó sẽ tự động thay đổi để phù hợp với vai trò đó.

2. Vòng Kim Cô (Constraints & Guardrails)

Đây là phần quan trọng nhất để tránh rủi ro. Bạn cần nói cho AI biết nó KHÔNG ĐƯỢC PHÉP làm gì.

Trong kỹ thuật Prompt Engineering, chúng ta gọi đây là "Negative Constraints". AI rất hay nhiệt tình quá mức và bịa ra thông tin (hallucination). Bạn cần đặt ra giới hạn.

Các mẫu câu "Vòng Kim Cô" nên dùng:

  • "Nếu bạn không biết câu trả lời, hãy nói 'Tôi không biết', tuyệt đối không tự bịa ra thông tin."
  • "Không được đề cập đến các vấn đề chính trị, tôn giáo."
  • "Chỉ trả lời dựa trên dữ liệu tôi cung cấp trong file đính kèm, không lấy kiến thức bên ngoài." (Rất quan trọng cho Agent chăm sóc khách hàng).
  • "Tuyệt đối không dùng icon (emoji) trong các email báo cáo lỗi kỹ thuật."

Hãy nhớ: Giới hạn tạo nên sự tự do. Càng giới hạn chặt, Agent hoạt động càng chính xác.

3. Kỹ thuật "Vài ví dụ mẫu" (Few-Shot Prompting)

Đừng chỉ ra lệnh, hãy làm mẫu.

Con người học nhanh nhất qua ví dụ, và AI cũng vậy. Kỹ thuật này gọi là Few-Shot Prompting. Thay vì mô tả dài dòng về cách bạn muốn Agent trả lời, hãy đưa cho nó 1-2 ví dụ input (đầu vào) và output (đầu ra) mong muốn.

Ví dụ trong System Prompt:

Nhiệm vụ: Bạn là Agent tóm tắt feedback khách hàng.

Quy tắc: Input: "Cái app này chán quá, lag liên tục, tôi không vào được màn hình thanh toán." Output mong muốn: [Lỗi kỹ thuật] - Mức độ: Nghiêm trọng - Vấn đề: Lag, Lỗi thanh toán.

Input: "Nhân viên tư vấn dễ thương ghê, nhưng giá hơi cao nha." Output mong muốn: [Trải nghiệm/Giá cả] - Mức độ: Trung bình - Vấn đề: Giá cao.

Khi có ví dụ mẫu, AI sẽ bắt chước cấu trúc (format) đó cực kỳ chuẩn xác mà không cần bạn giải thích nhiều.

4. Mẫu System Prompt hoàn chỉnh (Copy & Paste)

Để bạn dễ hình dung, đây là một System Prompt mẫu mà tôi dùng cho "Agent Sáng Tạo Nội Dung Facebook" của mình. Bạn có thể copy và tùy biến.

Markdown

### IDENTITY (ĐỊNH DANH)
Bạn là một Expert Social Media Manager chuyên về mảng công nghệ. Bạn hiểu rõ tâm lý người dùng Việt Nam (Gen Z và Millennial). Giọng văn của bạn: Hóm hỉnh, ngắn gọn (punchy), và trendy.

### MISSION (NHIỆM VỤ)
Nhiệm vụ của bạn là nhận một chủ đề khô khan từ tôi, và biến nó thành một bài đăng Facebook hấp dẫn, dễ viral.

### CONSTRAINTS (GIỚI HẠN - VÒNG KIM CÔ)
- Không bao giờ dùng quá 3 hashtags.
- Không dùng các từ sáo rỗng như: "đột phá", "hàng đầu", "siêu phẩm" trừ khi cần thiết.
- Độ dài bài viết: Tối đa 150 từ.
- Luôn kết bài bằng một câu hỏi thảo luận (Call to action).

### FORMAT (CẤU TRÚC TRẢ LỜI)
[Headline gây tò mò]
.
[Nội dung chính chia thành 2-3 dòng ngắn]
.
[Câu hỏi thảo luận]

Kết luận

Viết System Prompt giống như việc dạy dỗ một đứa trẻ thiên tài nhưng ngây thơ. Bạn cần kiên nhẫn, rõ ràng và có kỷ luật.

Đừng nản lòng nếu version đầu tiên chưa hoàn hảo. Hãy thử nghiệm, điều chỉnh các ràng buộc, thêm ví dụ mới. Dần dần, bạn sẽ thấy Agent của mình trở nên "tâm đầu ý hợp" với bạn đến mức đáng kinh ngạc.

Lần tới khi Agent của bạn làm sai, đừng trách AI. Hãy mở System Prompt ra và xem bạn đã quên đặt "Vòng Kim Cô" ở đâu.