Cầm trên tay một chiếc máy ảnh mới luôn mang lại cảm giác phấn khích khó tả, dù đó là chiếc máy brand-new hay là một "siêu phẩm" secondhand bạn vừa săn được. Bản năng đầu tiên của chúng ta thường là lắp pin, thẻ nhớ và lao ngay ra đường để chụp thử.

Tuy nhiên, với tư cách là một người đã trải qua nhiều đời máy, mình khuyên bạn hãy chậm lại một chút. Dành ra 10 phút để thiết lập lại các cài đặt mặc định của nhà sản xuất sẽ thay đổi hoàn toàn trải nghiệm chụp ảnh của bạn. Dưới đây là những thiết lập quan trọng nhất mà mình luôn thực hiện ngay khi cầm máy, dựa trên những kinh nghiệm thực tế và cập nhật mới nhất từ cộng đồng nhiếp ảnh thế giới năm 2026.

1. Nhóm cài đặt "Bắt buộc phải làm" (The Must-Haves)

Đây là những thiết lập nền tảng. Nếu bỏ qua, bạn có thể sẽ gặp rắc rối lớn trong quá trình hậu kỳ hoặc quản lý file sau này.

Ngày và Giờ (Date & Time)

Nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng rất nhiều người bỏ qua bước này hoặc để mặc định là ngày 01/01/2000. Hãy tưởng tượng 5 năm sau, bạn muốn tìm lại bức ảnh chụp chuyến đi Đà Lạt năm 2026 nhưng metadata lại hiển thị năm 2010. Thảm họa đúng không?

Mẹo nhỏ: Nếu bạn dùng nhiều máy (body) cùng lúc, hãy đồng bộ giờ giữa các máy. Việc này cực kỳ hữu ích khi bạn gộp ảnh vào Lightroom để sắp xếp theo trình tự thời gian.

Cập nhật Firmware

Máy ảnh mới không có nghĩa là phần mềm bên trong nó mới nhất. Nó có thể đã nằm trong kho vài tháng trước khi đến tay bạn. Các bản cập nhật Firmware năm 2025-2026 không chỉ sửa lỗi mà còn thường xuyên nâng cấp khả năng lấy nét AI hoặc thêm các profile màu mới. Hãy kiểm tra trang chủ hãng hoặc kết nối máy với App điện thoại để check ngay nhé.

Chỉnh vòng Diopter (Kính ngắm)

Đây là tính năng bị lãng quên nhiều nhất! Bên cạnh kính ngắm (Viewfinder) luôn có một bánh xe nhỏ xíu. Đó là Diopter. Nó giúp điều chỉnh độ cận/viễn của kính ngắm cho phù hợp với mắt bạn.

  • Tại sao quan trọng? Nếu Diopter chỉnh sai, bạn sẽ thấy hình ảnh trong kính ngắm bị mờ, khiến bạn tưởng máy lấy nét sai hoặc lens bị hỏng (dù ảnh chụp ra vẫn nét).
  • Cách chỉnh: Nhìn vào các thông số chữ số trong kính ngắm, vặn bánh xe cho đến khi các chữ số đó sắc nét nhất.

Chất lượng ảnh: Hãy chọn RAW (hoặc RAW + JPEG)

Máy ảnh mặc định thường để file JPEG. Nhưng nếu bạn muốn chỉnh sửa màu sắc, cứu sáng vùng tối hay vùng cháy sáng, file JPEG không đủ dữ liệu. Hãy chuyển ngay sang RAW. Nếu bạn vẫn cần ảnh ăn liền để gửi qua điện thoại, hãy chọn chế độ RAW + JPEG. Thà tốn thẻ nhớ một chút còn hơn hối hận vì không cứu được khoảnh khắc đẹp.

2. Nhóm cài đặt "Nâng tầm trải nghiệm" (Pro Feel)

Sau khi xong phần cơ bản, hãy tinh chỉnh để chiếc máy phục vụ bạn tốt hơn và trông "ngầu" hơn.

Tắt tiếng "Bíp" (Beep Sound)

Thú thật đi, tiếng "bíp bíp" mỗi khi lấy nét nghe rất giống đồ chơi và đôi khi làm phiền người xung quanh (đặc biệt trong đám cưới hay nơi tôn nghiêm). Hầu hết các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp đều tắt âm thanh này. Bạn có thể dựa vào tín hiệu hình ảnh (khung xanh lá) trong Viewfinder để biết đã nét hay chưa.

Tắt đèn trợ nét (AF-Assist Beam)

Đèn này là cái đèn nhỏ phía trước máy, tự động bật sáng khi trời tối để giúp máy lấy nét.

  • Vấn đề: Nó gây chói mắt khó chịu cho mẫu và làm mất đi sự tự nhiên của khoảnh khắc.
  • Giải pháp: Các máy ảnh hiện đại năm 2026 có khả năng lấy nét trong bóng tối cực tốt. Hãy tắt nó đi để trở thành một "ninja" thực thụ khi chụp phố (Street Photography).

Tối ưu hóa hệ thống lấy nét (Autofocus)

Đừng để chế độ lấy nét tự động hoàn toàn (Auto Area). Hãy làm chủ nó:

  • Subject Detection: Set đúng đối tượng bạn hay chụp (Người, Động vật, hay Xe cộ). Đừng để chế độ "Human" khi bạn đang đi chụp chim cò.
  • Focus Mode: Chuyển sang AF-C (Lấy nét liên tục) nếu bạn hay chụp trẻ con, thú cưng hoặc sự kiện.

3. Lời khuyên từ cộng đồng (Pro-Tips)

Dựa trên những thảo luận sôi nổi từ cộng đồng DPReview, mình đúc kết thêm vài cài đặt "nhỏ nhưng có võ":

  • Copyright Info: Cài đặt tên bạn vào phần Copyright trong máy. Mọi bức ảnh chụp ra sẽ được gắn tên bạn trong EXIF data. Một cách đánh dấu chủ quyền số đơn giản.
  • Release without Card (Chụp không thẻ): Hãy chuyển sang OFF/DISABLE. Tính năng này ngăn bạn bấm máy khi quên lắp thẻ nhớ. Đã có quá nhiều "thương đau" khi chụp cả buổi rồi mới phát hiện ra không có thẻ nhớ trong máy!
  • Back Button Focus: Một kỹ thuật nâng cao tách biệt việc lấy nét khỏi nút chụp, giúp bạn kiểm soát bố cục tốt hơn. (Mình sẽ có một bài viết riêng về chủ đề này).

Kết luận

Chiếc máy ảnh là công cụ, và việc cá nhân hóa công cụ đó sẽ giúp bạn làm chủ quá trình sáng tạo. Đừng ngần ngại dành thời gian đọc hướng dẫn sử dụng và vọc vạch các menu.

Bạn thường thay đổi cài đặt nào đầu tiên khi cầm máy? Hãy chia sẻ bên dưới để anh em cùng học hỏi nhé!

"Nhiếp ảnh không chỉ là bắt lấy khoảnh khắc, mà là tận hưởng quá trình tạo ra nó."

Đừng quên đăng ký Newsletter để nhận thêm các bài viết về thủ thuật nhiếp ảnh và preset màu film mỗi tuần!